İngiltere’nin Avrupa Birliği’nden (AB) ayrılmasının üzerinden altı yıl geçerken, iki taraf arasındaki ilişkilerin yeniden yakınlaştırılması yönündeki girişimler hız kazanıyor. Almanya, Belçika, Hollanda, Lüksemburg ve Danimarka liderleri, 20 Kasım’da Brüksel’de gerçekleştirilecek AB-İngiltere zirvesi öncesinde daha güçlü işbirliği çağrısı yaptı.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Belçika Başbakanı Bart De Wever, Hollanda Başbakanı Rob Jetten, Lüksemburg Başbakanı Luc Frieden ve Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve Avrupa Konseyi Başkanı António Costa’ya gönderdikleri mektupta, enerji alanındaki işbirliğinin geliştirilmesini istedi.
Liderler, İngiltere’nin AB’nin iç elektrik piyasasına yeniden katılması yönündeki müzakerelerin hızlandırılması gerektiğini savundu. Bu adımın Kuzey Denizi’ndeki açık deniz rüzgâr enerjisi potansiyelini geliştireceği ve Avrupa’nın enerji güvenliğine katkı sunacağı ifade edildi.
Brexit’in ekonomik maliyeti yeniden tartışılıyor
İngiltere’nin AB’den ayrılması, Avrupa ile ticaret yapan şirketler açısından yeni bürokratik işlemler, sınır kontrolleri ve ticaret maliyetleri yarattı. Bu durum özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelerin Avrupa pazarına erişiminde yeni engeller oluşturdu.
Enerji alanında da Brexit sonrasında ortaya çıkan ayrışmanın maliyetleri tartışılıyor. Enerji sektörü temsil kuruluşu Energy UK’nin 2024 yılında yayımladığı değerlendirmeye göre, mevcut ilişkinin değişmeden sürmesi halinde 2024-2029 döneminde İngiltere ekonomisi açısından ek maliyetlerin 10 milyar sterline ulaşabileceği tahmin ediliyor. Bu hesaplama, yüksek enerji faturaları ve Hazine gelirlerindeki olası kayıpları kapsıyor.
Ancak Avrupa elektrik piyasasına yeniden katılımın tüketici faturalarını ne ölçüde düşüreceği henüz kesinleşmiş değil.
Enerji piyasasına dönüşün de bir bedeli var
İngiltere’nin AB elektrik piyasasına yeniden katılması yalnızca teknik bir düzenleme olmayacak. AB tarafı, bu katılım karşılığında İngiltere’nin ekonomik ve sosyal eşitsizliklerin azaltılmasına yönelik AB fonlarına mali katkıda bulunmasını istiyor.
Bu talep İngiltere açısından siyasi ve ekonomik tartışmaları beraberinde getiriyor. Özellikle İngiliz vergi mükelleflerinin AB bütçesine yapacağı katkı, müzakerelerin önemli başlıklarından biri.
Dolayısıyla enerji piyasasına dönüşün olası faydaları kadar, bu katılımın maliyeti ve koşulları da tartışılacak.
Gençlerin hareketliliği ve çalışma yaşamı
AB ile İngiltere arasındaki yakınlaşmanın bir diğer boyutunu gençlerin eğitim ve hareketlilik olanakları oluşturuyor.
İngiltere’nin Erasmus+ öğrenci değişim programına Ocak 2027’de yeniden katılmasının planlanması, Brexit sonrasında daralan eğitim ve değişim olanaklarının yeniden genişletilmesi açısından önemli bir gelişme.
Bununla birlikte, gençlerin Avrupa’da çalışma, eğitim ve yaşama olanakları ile çalışanların hakları da ilişkilerin geleceğinde belirleyici olacak.
İşçi haklarının korunması, çalışma standartları ve sosyal güvenceler, ekonomik işbirliğinin toplumsal sonuçları değerlendirilirken göz önünde bulundurulması gereken başlıklar arasında yer alıyor.
20 Kasım zirvesi yakından izlenecek
İngiltere Başbakanı Andy Burnham, 20 Kasım’da Brüksel’de Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve Avrupa Konseyi Başkanı António Costa ile bir araya gelecek.
Zirvede tarım ve gıda ticareti, enerji, karbon emisyonları, gençlerin hareketliliği, güvenlik ve göç konularının ele alınması bekleniyor.
Beş Avrupa liderinin çağrısı, İngiltere ile AB arasındaki ilişkilerin yalnızca diplomatik düzeyde değil, ekonomik ve toplumsal alanda da yeniden düzenlenmesi yönündeki beklentiyi ortaya koyuyor.
Ancak bu yakınlaşmanın çalışanların yaşam koşullarına, enerji faturalarına ve istihdam olanaklarına nasıl yansıyacağı, atılacak somut adımlara bağlı olacak.
Brexit sonrasında ortaya çıkan ekonomik ve siyasi sorunların ne ölçüde giderilebileceği ise önümüzdeki dönemin önemli tartışma başlıklarından biri olmaya devam edecek.
