Her yıl hissedarlarına milyonlarca sterlin aktaran özel su şirketleri halka parazitli su içiriyor. İngiltere’nin en Güneybatısında yer alan Devon bölgesine şebeke suyu sağlayan South West Water (SWW)’ın almadığı önlemler yüzlerce kişinin yakalandığı salgına neden oldu. SWW’nin sorumluluğunda olan bir su vanasında meydana gelen arıza hayvansal atıkların ve yeraltı sularının içme suyuna karışmasına neden oldu. Yaklaşık 16 bin kişiye su sağlayan bir şebekede ortaya çıkan kirlilik su kaynaklı bir parazit olan cryptosporidiuma ve dolayısıyla salgına neden oldu.
Şiddetli ishal ve kusma gibi belirtilerle aile hekimlerine çok sayıda kişinin başvurmasına rağmen SWW 14 Mayıs’ta musluk sularında bir sorun olmadığını ve güvenle içilebileceğini açıkladı. Ama salgının artık inkâr edilemez bir biçimde ortaya çıkmasının ardın U dönüşü yaparak 17 bin haneye musluk sularını kullanmadan önce kaynatmaları tavsiyesinde bulundu. Brixham, Boohay, Kingswear, Roseland ve kuzeydoğu Paignton’da okullarda içme suyu olmadığı için eğitime ara verilmek zorunda kalındı.
Parazitten kaynaklanan salgının belirtileri ve neden olduğu rahatsızlıklar arasında; şiddetli sulu ishal, mide ağrıları, bulantı, kusma, hafif ateş ve iştah kaybı var. Hastalık birkaç günde geçtiği gibi bir ay kadar da sürebilmekte. Salgına neden olan parazitin iki haftalık bir kuluçka dönemi olduğu için bölge halkı vaka sayısında yaşanacak artış nedeniyle endişeli. Salgın nedeniyle şebeke sularını kullanamayan bölgeye ziyaretçi ve turistlerin girmesi de engelleniyor. SWW bölge halkının mağduriyetini gidermek için üç su dağıtım noktası kurdu ancak, su dağıtma noktalarından sadece birisi kasabanın içinde. Bölge halkı bir taraftan salgınla baş etmeye çalışırken diğer taraftan kilometrelerce uzaklıktaki su dağıtım noktalarına gitmek zorunda bırakılıyor. Arabalarla gidilmek zorunda kalınan su dağıtım noktalarında hem uzun kuyruklar hem de yollarda trafik oluşuyor.
En az iki hafta daha sürecek salgına neden olan SWW, müşterilerine tazminat olarak sadece 15 sterlin layık gördü. Gelen tepkiler üzerine tazminatı 250 sterline çıkartan SWW geçen yıl hissedarlarına 166.3 milyon sterlin dağıttı. Birleşik Krallık’ın şebeke sularından kar eden diğer özel şirketler gibi SWW’de elde ettiği karı, temiz ve atık su altyapısını inşa etmek, bakımını yapmak için değil hissedarlarını zengin etmek için kullanıyor.
Devon bölgesinin ardından benzeri rahatsızlıklar 26 Mayıs’ta Londra’nın güneydoğusunda da görülmeye başlandı. Thames Water, düzinelerce kişinin mide krampları, kusma ve ishal nedeniyle rahatsızlandığını bildirmesinin ardından laboratuvar testleri için su örnekleri gönderdi. Thames Water’a ait şebeke sularını kullanan Beckenham sakinleri, günlerce kusma ve ishale neden olan bir mide hastalığına yakalandıklarını bildirdiler. Bu kişiler arasında günlerce kusan dört yaşında bir çocuk ile mide ağrısı, kusma ve dehidrasyon nedeniyle acile gitmek zorunda kalan yetişkin bir kadın da bulunuyor.
İngiltere’nin içme suları ve kanalizasyonları tüm varlıkları ve alt yapıları ile birlikte 1989 yılında Margaret Thatcher tarafından özelleştirilerek şirketlere peşkeş çekildi. 35 yıl içinde alt yapı için doğru dürüst kaynak ayırmayan ve devletten sürekli olarak kredi çeken şirketler hissedarlarına 72 milyar sterlin aktarmış durumda. İngiltere’nin sularının ve kanalizasyonlarının işletmelerini devralan şirketler, daha fazla kar elde etmek için her gün saatlerce, arıtılmamış kanalizasyon sularını ırmak ve denizlere döküyor. Son yıllarda giderek artan oranda ve tüm özel su işletmeleri tarafından kanalizasyon sularının yasadışı bir şekilde deşarj edilmesine Muhafazakâr hükümet göz yumduğu için, İngiltere’nin dere, ırmak ve suları hızla kirlenerek canlı yaşamını tehdit ediyor.
Bu şirketler yatırım yapmak için şimdiye kadar kamu kaynaklarından 60.6 milyar sterlin borç para aldı ve bu borcu hala ödemedi. Su ve kanalizasyon işletmelerini devralan bu şirketlerin insan sağlığını ve yaban hayatını hiçe sayan pratikleri, ihtiyaç duyulan yatırımların yapılmaması ve faturaların her yıl artması nedeniyle halk suların tekrar kamulaştırılmasını talep ediyor. 2017 yılında yapılan bir anket, suların kamulaştırılmasını isteyenlerin oranının yüze 83 olarak gösterdi. Aynı yıl Greenwhich Üniversitesi tarafından yapılan bir araştırma, suların kamuda kalmış olması halinde kullanıcıların yıllık olarak 2.3 milyar daha az ödeyeceğini ortaya koydu. Özelleştirme anlaşmalarına eklenen, kamulaştırma için verilmesi gereken ihbar süresi, 25 yıl gibi absürt bir süre olarak belirlendiği için bu şirketlerin kamulaştırma gibi bir korkuları da yok. Bu şirketlerden en büyüğü olan Thames Water yaptığı devasa karlara rağmen devletten aldığı borçların 14.7 milyar sterline ulaşması nedeniyle iflas etmek üzere.
Önceliği kar olan özel şirketlerin insafına terk edilen İngiltere’nin içme suları, ırmakları, dereleri, denizleri kanalizasyon atıklarının arıtılmadan doğrudan sulara dökülmesi nedeniyle hızla kirleniyor ve zamanında önlem alınmazsa Devon ve Londra’nın güneydoğusunda ortaya çıkan salgın tüm ülkeye yayılabilir.
