İsrail’in Filistin’de yapığı katliam ve soykırımın son bulması için İngiltere’nin dört bir yanında milyonlarca insan eylem halindeyken, Parlamento’da yapılan “Ateşkes” oylamasında milletvekillerinin birçoğu Gazze’de ateşkesi ya reddetti ya da oy kullanmayarak sessiz kaldı. Oylamaya katılmayanlar arasında Tottenham milletvekili David Lammy, Wood Green milletvekili Catherine West ve Enfield milletvekili Feryal Clark da bulunuyor.

16 Kasım’da yapılan oylamada, İskoçya Ulusal Partisi (SNP) tarafından verilen önergeye sadece 125 milletvekili lehte oy verdi, saldırıların derhal durmasını, İngiltere hükümetinin “Ateşkes” çağrısı yapmasını istedi.

İşçi Partisi’nin ateşkes çağrısını reddeden ve onun yerine “insani ara”yı savunan resmi tutumuna rağmen 56 milletvekili parti çizgisine karşı gelerek ateşkes yönünde oy kullandı.

Ancak 222 milletvekilinin katılmadığı oturumda, 294 vekilin karşı oyuyla önerge reddedildi.

Oylama öncesinde Day-Mer milletvekillerine mektupla çağrı yapmış ve ateşkes çağrısı yapmaları yönünde talepte bulunmuştu.

Seçmen tepkili

Türkiyeli toplumun yoğun yaşadığı bölgelerdeki Türkiyeli derneklerin yanı sıra yerli sendikaların ve mücadeleci kampanya gruplarının oluşturduğu Haringey TUC ve Haringey CAN gibi kurumlar bölgelerini temsil eden milletvekillerinin Gazze’ye yönelik tutumlarını, katliama onay verdikleri gerekçesiyle protesto ettiler.

Hâlâ protestoların yapıldığı Haringey bölgesinin yanı sıra Enfield’da da Filistin Dayanışma Komitesi bir açıklama yaparak, Feryal Clark’ın parlamentoya gitmeyip “Ateşkes” oyu kullanmayarak katliamın devamından yana tutum sergilediğini söyleyerek “Utanç duymalısın” diye seslendi.

2019 seçimleri öncesi Londra Toplum Merkezi’nde bir araya gelen bölge milletvekilleri partinin seçim manifestosunda yer alan şu vaatle Türkiyeli seçmenlerden oy istemişlerdi:

“Yıllardır süren başarısız dış müdahaleleri ve savaşları sona erdireceğiz. ‘Önce bombala, sonra müzakere et’ yaklaşımı yerine, barış, adalet ve insan haklarına dayalı bir dış politika izleyeceğiz.”

Savaşı Durdurun Platformu (Stop the War Coalition) tarafından 9 Kasım 2023’te, Londra’da “Gazze’de Savaşı Durdurun” başlıklı bir panel düzenlendi. Filistin’in işgali, süren çatışmalar ve bunun İngiltere’deki yansımaları hakkında toplumun farklı kesimlerinin görüşlerinin aktarıldığı toplantıda, 68 kuşağının önemli politik liderlerinden birisi olan yazar ve tarihçi Tarık Ali de konuşmacılar arasındaydı.

“Filistinlilerin Şiddet İçermeyen Çözüm Arayışları Hep Sonuçsuz Kaldı”

Filistin ile ABD ve İsrail arasındaki ihtilafın sanki durup dururken 7 Ekim’de Hamas’ın saldırılarıyla başladığı yönünde yaygın bir söylem olduğuna dikkat çeken Tarık Ali, Hamas’ın zulmünü desteklemesinin asla mümkün olmadığını vurguladı ancak yaklaşık 30 yıldır devam eden bir bağımsızlık savaşının tam ortasında hiçkimsenin oturduğu yerden taktik konusunda akıl verebilecek durumda olmadığını da belirtti. Hamas’ın stratejisinin açık olduğunu söyleyen Ali “Bağımsızlık ya da eşitlik (eşit yurttaşlık) nevi bir talepleri var.” dedi.

Emperyalist ülkelerin bölgedeki çıkarlarının, Boykot, Tecrit ve Yaptırımlar (Boycott, Divestment and Sanctions-BDS) hareketiyle Filistin’in işgali karşısında bir sonuca ulaşılmasını engellediğini anlatan Ali “Filistinliler bugüne dek ne zaman şiddet içermeyen bir çözüm arayışına girdiyse her seferinde başarısızlığa uğradı” dedi. Ali ayrıca halihazırda olan biten ile Filistin meselesinin çok farklı bir kulvara girdiğini düşündüğünü dile getirdi ve şunları söyledi: “Çünkü direniş kaldığı yerden devam ediyor, belki herkesin hoşuna gidecek bir şekilde değil ancak direniş devam ediyor. Bu işler böyledir. Dürüst olmam gerekirse son birkaç yıldır bu iş böyle nereye gidiyor diye oldukça karamsarlığa kapılmıştım. ‘Hiçkimse bir şey yapmayacak mı?’ diye düşünüyordum. (…) Elbette bir şey olması gerekiyordu; ama bu şekilde ama değil. Şimdi bu olay aslında 1973 savaşının (Arap-İsrail Savaşı) 50’inci yıldönümünde oldu. İşte (Hamas) bu yüzden böyle yaptı, tarihsel bir arka plan var.”

“İçişleri Bakanı Braverman Sesini Kesip Kendi İşine Baksın”

Tarık Ali konuşmasında ayrıca Times of London radyosuna önceki gün verdiği demeçte kendisine İngiltere İçişleri Bakanı Suella Braverman’ın, Gazze’de ateşkes çağrısıyla başta Londra’da olmak üzere pek çok şehirde düzenlenen protesto gösterileri için “Bunlar nefret yürüyüşleri” şeklindeki açıklaması hakkında görüşünün sorulduğunu anlattı. (Braverman birkaç gün önce katıldığı bir kabine toplantısının ardından basına yaptığı açıklamada ve devamında da 8 Kasım 2023’de Times gazetesinde kendi imzasıyla yayımlanan bir makalede “Bana göre bu yürüyüşleri tanımlamanın tek bir yolu var, bunlar nefret yürüyüşleridir” ifadesini kullanmıştı.)

Tarık Ali’nin buna verdiği cevap salonda büyük tezahüratla karşılandı: “Evet doğru söylüyor, hepimiz ondan (Braverman’dan) nefret ediyoruz. Şayet başına geçmek için yeni bir parti kurmaya bu denli hevesliyse saçma sapan konuşmayı bırakıp kabineden ayrılmasının vakti gelmiş, kendi partisinin yarısı da (Muhafazakar Parti) dahil olmak üzere hiçkimse Braverman’ın görüşlerini kaale almıyor, sesini kesip işine baksın.”

Haaretz “İşgal Beraberinde Direnişi Getirir” Diye Yazmıştı

Konuşması sırasında medyanın savaşları haberleştirmesi konusuna da değinen Tarık Ali, liberal bir çizgide olmakla beraber, New York Times ya da Guardian’dan çok daha düzgün gazetecilik yaptığını belirttiği Haaretz gazetesinin, Altı Gün Savaşı’nın ardından 22 Eylül 1967’de, işgal konusunda şunları yazdığını hatırlattı: “İşgal beraberinde yabancı egemenliğini getirir. Yabancı egemenliği beraberinde direnişi getirir. Direniş beraberinde İsrail’in baskısını getirir. Baskı beraberinde terörü ve karşı terörü getirir. İşgal altındaki bölgeleri elimizde tutmak bizi bir ulus olarak katiller ve aynı zamanda katliamların kurbanları haline getirir.”

Erdoğan’ın Açıklamalarına Dair: “Lafla Peynir Gemisi Yürümez”

Tarık Ali toplantının çıkışında Evrensel’in sorularını da yanıtladı. Konuşması sırasında BBC’nin artık kendisinden görüş almaya teşebbüs dahi etmediğini söyleyen Tarık Ali’ye BBC çalışanlarının kurumun tutumundan ötürü tuvaletlerde ağladığı yönünde Times gazetesinde yayınlanan haberi ve ayrıca BBC’nin Beyrut muhabiri Rami Ruhayem’in BBC Direktörü Tim Davie’ye hitaben yazdığı ve BBC’nin artık bu savaşta adeta “suç ortağı” haline geldiği yönünde eleştirilerini aktardığı e-postasını hatırlatarak, BBC başta olmak üzere İngiltere’de ana akım medyanın İsrail- Filistin savaşı hakkındaki haberleri konusunda ne düşündüğünü sorduk. Tarık Ali bu sorumuza İngiltere’de bulvar gazetelerinden ITV’ye ve BBC’ye varıncaya değin yaygın medyanın hep birlikte İngiltere Dışişleri Bakanlığı’nın, İsrail’in ve ABD’nin propaganda aracı olarak haber yaptığını söyleyerek cevap verdi ve sözlerini şöyle sürdürdü: “Bu durum bana Brejnev dönemindeki tek sesli, hiçbirşeye müsaade edilmeyen Rus basınını hatırlatıyor. Ya da benzer şekilde diktatörlük altındaki Türkiye’yi.”

Tarık Ali’nin bu cevabı üzerine Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın İsrail’e yönelik tutumu, Hamas hakkındaki açıklamaları ve Filistin’e destek amacıyla İstanbul’da düzenlenen resmi miting konusundaki görüşünü sorduk. Tarık Ali buna “sert açıklama yaparak bir yere varılmaz, lafla peynir gemisi yürümez” şeklinde çevrilebilecek İngilizce bir deyimle yanıt verdi. (Sticks and stones break one’s bones, but harsh words will never hurt one)

Not :Bu haberin yazılmasının kısa bir süre ardından İçişleri Bakanı Suella Braverman görevden alındı.

Hükümetin sığınmacıları Ruanda’ya gönderme planının yasalara aykırı olduğuna ilişkin Yüksek Mahkeme kararına rağmen Sunak hükümeti yeni yasal düzenlemeler üzerinde çalışıyor.

İngiltere’de Yüksek Mahkeme, hükümetin sığınmacıları Ruanda’ya gönderme planının yasalara aykırı olduğuna hükmetti.

15 Kasım’da kararını açıklayan mahkeme, Ruanda’da sığınma taleplerinin doğru bir şekilde karara bağlanamaması riskine dikkat çekti; bunun da sığınmacıların geldikleri ülkelerine geri gönderilme ve orada kötü muameleye maruz kalma riskine yol açabileceğini kaydetti.

Birleşmiş Milletler de Ruanda’da sığınma sisteminin adil olmadığını, sığınmak için başvuruda bulunanların ülkelerine gönderilme riski olduğunu daha önce açıklamıştı.

Ancak mahkeme, hükümetin başka bir ülkeyle benzer bir anlaşma yapmasını yasaklamadı.

Başbakan Rishi Sunak, karar açıklandıktan sonra Avam Kamarası’ndaki konuşmasında, Ruanda ile yeni bir anlaşmaya “nihai şeklini vereceğini” ve gerekirse yasalarda değişiklik yapacaklarını söyledi.

Sunak daha sonra hükümetinin planlarını hayata geçirmek için atacağı iki adımı belirledi: Ruanda ile yeni bir anlaşma yapmak ve Ruanda’nın güvenli olduğunu ilan edecek şekilde acil yasa çıkarmak.Bu iki adıma ilişkin ayrıntılar henüz belli değil.

İngiltere ile Ruanda arasındaki mevcut Mutabakat Zaptı yasal olarak bağlayıcı değil. Bu nedenle mahkemede temel alınamıyor. Hükümet, Yüksek Mahkeme’nin dile getirdiği endişeleri, Ruanda’nın iltica işlemlerine ilişkin güvenceleri belirleyen ve yasal olarak bağlayıcı bir anlaşma ile gidermeyi planlıyor.

Mahkeme kararı açıklandıktan sonra bazı Muhafazakar Partililer mahkeme kararına rağmen bir an önce Ruanda’ya sığınmacı taşıyacak uçakların kaldırılması ve bunu engelleyen yasaların ve uluslararası anlaşmaların iptal edilmesi gerektiğini bile savundu.

Ancak hükümet avukatları, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ndeki güvencelerin dışına çıkma çabasının, uçuşların yasallığına itiraz zeminini güçlendireceği ve uçuşları daha da geciktirebileceği uyarısında bulundu.

Hükümet hala Ruanda’ya sığınmacı taşıyan ilk uçuşların ilkbaharda başlamasını umuyor.

Sunak’ın sözcüsü açıklama yaptı

“Başbakanın da söylediği gibi, tekneleri durdurmak için ne gerekiyorsa yapacağız; bu hedefe nasıl ulaşacağımız konusunda politika tartışmaları devam ediyor.Ruanda planını mümkün olduğunca hızlı bir şekilde işler hale getirmeye ve Yüksek Mahkeme’nin tüm endişelerini gidermeye odaklanmış durumdayız.”

Sözcü, “mevzuatın ve kullanılan araçların kesin şeklinin hala tartışıldığını” ve “nihai kararların alınmadığını” belirtti.

İçişleri Bakanı James Cleverly, Parlamento’da yaptığı açıklamada,hükümetin Yüksek Mahkeme›ye saygı duyduğunu ancak bu kararın hükümetin yasadışı göçü sona erdirme kararlılığını azaltmadığını söyledi.

Ruanda planı nedir?

Ruanda planı, Manş Denizi üzerinden Avrupa’dan İngiltere’ye gelen sığınmacıları engellemek üzere Nisan 2022’de dönemin Başbakanı Boris Johnson tarafından yürürlüğe konuldu.

Program, geçen yıl 1 Ocak’tan sonra İngiltere’ye yasadışı yollardan gelen herkesin, iltica taleplerinin değerlendirilmesi için Afrika ülkesi Ruanda’ya sınır dışı edilmesini öngörüyor.

Ancak Haziran 2022’de planlanan ilk uçuş, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin son dakikada aldığı tedbir kararıyla engellendi ve İngiltere’deki mahkeme süreçleri sonuçlanana kadar herhangi bir sınır dışı işlemi yapılamadı.

Hükümet yetkilileri, Ruanda ile yeni güvenceler içeren bir anlaşma müzakere etmek gibi seçenekler üzerinde duruyor. Yetkililere göre parlamentodan geçecek yeni bir anlaşma mahkemelerin müdahalesini zorlaştırabilir.

Diğer ülkelerle kıyaslama

Resmi verilere göre, Haziran 2022’den Haziran 2023’e kadarki bir yıllık sürede İngiltere’ye giriş yaptığı tespit edilen düzensiz göçmen sayısı önceki yıla kıyasla %17 artışla 52.530 oldu ve bunların %85’i küçük teknelerle geldi.

Avustralya sığınmacıların ülke dışına gönderilmesi planına öncülük etti. Danimarka da Ruanda ile benzer bir anlaşma imzaladı ancak henüz oraya göçmen göndermedi.

Avam Kamarası Kütüphanesi’ne göre, 2022 yılında Britanya’da yaşayan her 10.000 kişiye yaklaşık 13 sığınma başvurusu düşerken, AB’de her 10.000 kişiye 22 sığınma başvurusu düşüyordu.