“Bir köylü resmi köylü olmalı, bir kazmacı resimde toprağı gerçekten kazmalı, diyorum; o zaman bu resimlerin temelinde gerçekten bir çağdaşlık olabilir, diyorum. Ancak şu noktayı unutmamak gerekir ki, köylüler, işçiler çıplak değil ve onları nü figürler olarak düşünmek kesinlikle uygunsuz.Ressamlar ne kadar çok köylü ve işçi figürleri yapmaya başlarlarsa o kadar memnun olacağım. Kendi adıma bundan daha iyi yapılacak bir şey bilmiyorum.”

Dünyanın en önemli sanatçılarından biri olan Vincent Van Gogh1885 yılında yaptığı Patates Yiyenler tablosunu ağabeyi Theo’ya yazdığı mektupta böyle anlatıyordu.

Küçük bir odada tavandan sarkan solgun ışığın altında iki kadın, iki erkek ve bir çocuktan oluşan bir madenci bir ailesinin akşam yemeği… Erkekler yorgun argın madenden, kadınlar tarla işlerinden eve dönmüşler. Erkeklerin elleri kir pas içinde. Kadınlar ev işlerinin ardından toplamış oldukları patatesleri pişirmişler. Hep birlikte oturmuşlar, sadece çay ve patatesten oluşan akşam yemeklerini yiyorlar. Kadın çok yorgun ve düşünceli… Çalışmaktan adeta derisi kalınlaşmış, ayların yılların çalışmasıyla rengi koyulaşmış ve yıpranmış elleriyle çay servisi yapıyor.Sofrada sadece patates yenip çay içilen,tavandan sarkan bir gaz lambası,duvarda asılı birkaç raf, küçük bir tablo ve kaşıkların koyulduğu küçük bir sepetle tahta masa ve sandalyeler dışında hiçbir şeyin olmadığı yoksul bir ev.Yoksulların evi.Kullanılan renklerdeki koyuluk, cansızlık, puslu ve kasvetli halin bu insanların yaşamındaki çaresizliği, yoksunluğu, tükenmişliği yansıtması açısından başarıyla kullanıldığını görüyoruz.

Mektupta anlatmaya devam eder Van Gogh. Bu insanları bir lamba ışığı altında patates yerken, toprağı kazdıkları ellerini tabağa koyarken gösterdiğini, bu sayede el emeğini ve dürüstçe ürettikleri yiyeceği yücelttiğini ifade eder. Modernleşmiş insanlardan oldukça farklı bir hayat tarzının etkilerini yansıtmaya çalıştığını, o nedenle kimsenin çalışmanın güzel ya da iyi olduğunu düşünüp düşünmemesini önemsemediğini belirtir.

37 yıllık kısacık ömründe 10 yıldan biraz fazla bir süre içinde aralarında 860 yağlı boya tablonun da olduğu 2100 kadar resim ve çizim çalışması üretti Van Gogh ve bunların çoğunu yaşamının son iki yılında yaptı.

Van Gogh madenciler, işçiler ve tarlalarda çalışan köylülerle iç içe yaşadığı için onları yakından gözlemleme şansı buldu. Londra yakınlarındaki Ramsgate’te ve Londralı işçilerin yaşadığı mahallelerden Isleworth’de yedek öğretmen olarak çalıştı. Rahiplik yapmak için Belçika’nın Fransa sınırı yakınlarındaki bir madencilik bölgesi olan Borinage’ye gitti. Yoksulluk içinde yaşıyor, hastaları ziyaret ediyor ve madencilere İncil’den bölümler okuyordu. Vaizlik mesleğine uygun olmadığı gerekçesiyle işine son verilince yine bir madencilik bölgesi olan Cuesmes’e geçti, yoksulluk içinde yaşamasına karşın yoksullara ve hastalara yardım edebilmek için çabaladı.

Yıllar süren yoğun çalışmalarının çarpıcı bir ürünü“Patates Yiyenler” oldu.

1885’in Nisan ayı boyunca üzerinde çalıştığı Patates Yiyenler, Vincent Van Gogh’un ilk baş yapıtı olarak kabul edilir. Van Gogh, kimilerine göre “en iyi tablom” dediği bu tablo için birçok yağlı boya çalışması ve eskiz yapmıştı.

Tabloya yönelik oran eleştirilerine karşı Theo’ya mektubunda şu satırları yazdı:

“…candan belirtmek istediğim fikir şudur: Lambanın altında patateslerini tabağa el uzatarak yiyen bu insanlar, aynı ellerle toprağı işlemiş adamlardır. İstedim ki, resim, çiftçinin el çalışmasını ve bu kadar namusluca kazandığı besini yüceltsin. İstedim ki, biz uygar insanların yaşayışından bambaşka bir yaşayışı canlandırsın. Onun için herkesin resmi güzel ya da başarılı bulmasını istemek aklımdan bile geçmiyor.”

Mahalleden arkadaşım Oscar heyecanlı ve tedirgin bir halde dükkândan içeri girdi bir gün. Liverpool Street’de bir pub’da klasik müzik hakkında bir sunuş yapacağını söyledi. ‘Ben seni matematik profesörü sanıyordum.’ dedim. Güldü, ‘Öyle de müzikle de hep ilgili oldum.’ dedi. ‘Herhangi bir enstrüman çalıyor musun?’ diye sordum. Altı yedi tane çalabildiğini söyledi. Hayretle baktığımı görünce, ‘Avrupa’da burjuva bir ailede büyürsen müzik aleti çalmayı öğrenirsin.’ diye açıklama yaptı. Sarayda büyüyüp de kulübede yaşayanlar gibi düşünebilen ender insanlardandır Oscar.

‘Sen herhangi bir enstrüman çalıyor musun?’ diye sordu. Bir ergen şakası yapıp ‘Islık çalabiliyorum’ diye konuyu kapatmayı düşünürken ağzımdan ‘flüt’ kelimesi çıkmış bulundu. İşte bu hikâyenin geri kalan kısmı ilk gençliğimin parçası flüt mezalimine dairdir…

Ortaokul ikinci sınıfta bizim okula gerçek bir müzik öğretmeni atandı. Anlayışlı, idealist bir öğretmendi Sevim Hanım. Ondan önce Fen Bilgisi hocası müzik dersine gelir, türkü söyleterek dersi geçirirdi. Arguvanlı olduğundan o yöre türkülerine daha iyi notlar verir, her Arguvan türküsüne kendinden geçerek eşlik ederdi Ali Haydar Hoca. Sevim Hanım ilk dersin sonunda ‘Gelecek derse herkes flüt getirecek’ dedi. Okulun tek branş öğretmeni olduğu için tüm okulun müzik derslerini ona vermişlerdi. Okulun öğrenci sayısı iki bin. İşaret fişeği o gün atıldı mahalleyi saracak flüt mezaliminin.

Mahallenin tek kırtasiye dükkânı okulun karşısında, emekli öğretmen Hasan Bey’e ait Dost Kırtasiye… Herkes kırtasiyeye flüt sorar oldu. Hasan Bey her gün flüt siparişi veriyor yine de yetiştiremiyordu. Veresiye de alabiliyorduk oradan, zaten hepimizin ailesini tanırdı. Mahallenin flütleri tedarik edilince hepimiz yolda sokakta flütle gezer olduk. O gün müzik dersimiz olsun olmasın elimizde flütle gidiyorduk okula. Hep birlikte üflüyorduk her fırsatta. Teneffüslerde flütsüz bir anımız olmuyordu. Mahallede boş arsaya flütlerimizle gidip toplu ayin yapar gibi flüt üflüyorduk.

Derste öğrendiğimiz neydi o kelime? Kakofoni… Biraz yeteneği olanlar o günün popüler parçalarını doğaçlama çalıyorlardı kafa göz yararak ama geri kalanlar sadece üflüyorduk.

Eylül fırtınasının mahalleyi sardığı dönemdi. Bizim flüt mezalimimiz insanları iyice çileden çıkarmıştı. Evde ailemiz, sokakta mahalleli, okulda diğer derslerin hocaları bizden yaka silker olmuştu. Mahalle muhtarına, okul idaresine her gün şikayetler gidiyordu. Okul müdürü en sonunda müzik dersi olmadığı günler okula flütle gelinmesini yasakladı da okul biraz sakinledi. Seksenli ‘Özallı’ yıllarda dar gelirli ailelerin, o zamanki moda terimle ‘orta direk’ çocuklarının sahip olabildiği enstrüman flüttü. Çünkü ucuzdu. Her dönemin zorunlu enstrümanı başkaymış demek. Yetmişli yıllarda -Yeşilçam filmlerini referans alırsak- mandolin olmalı. Yılmaz Güney’in Baba filminin aynı senaryosunu alıp seksenli yıllarda yeniden çeken İbrahim Tatlıses’in, ‘Babam bana mandolin alacak.’ repliğini ‘flüt alacak’ diye değiştirdiğini en azından ben biliyorum…

Flüt salgını bizim okulda sonraki yıllarda da devam etti. Yoksul da olsa başkent Ankara’da olan okulumuzda elektrik yoktu, kışın son iki dersi mum ışığında yapmak zorunda kalırdık, ama herkesin elinde flütü vardı. Daha ne olsun!

Sevim Öğretmen’den genel müzik bilgisini öğrendim. Bemoldü diyezdi tamam da flütte ’Bak postacı geliyor’dan ileriye gidemedim. Notaları hala aklımdadır ama… Müzik benim hayatımın da bir parçası oldu böylece. Bütün yeteneksizliğime rağmen ‘Beni kör kuyularda merdivensiz bıraktın’dan yetmişli yıllardaki aranjmanlara ‘Bir teselli ver’den Neşet türkülerine uzanan bir repertuar var ezberimde. Tek sorun söyleyemiyor oluşum…

Oscar gibi ders vermiyorum ama içinde flüt geçen hiçbir haberi kaçırmadım flüt üflediğim günlerden beri. On yıl kadar önce şöyle bir haberi okudum mesela: Almanya’nın Frankfurt havaalanında polis müzik grubu olarak vize alan Türkiyeli bir gruptan şüpheleniyor, ellerindeki müzik aletlerini çalmalarını istiyor. Sadece elinde flüt olan arkadaş enstrümanı üfleyebiliyor. Çalabildiği ise kim bilir hangi yoksul mahallenin ortaokulunda öğrendiği ‘Bak postacı geliyor’… Belki de aynı elektriksiz okula gitmişizdir… Kim bilir…

AHMET ASLAN KONSERİ: Ahmet Aslan 4 Kasım’da Hackney’deki Round Chapel’e bir konser verecek. Saat 19’da başlayacak konser biletleri 25 sterlin olup eventbrite.co.uk’den sağlanabilecek…

BALIKÇIOĞLU KABARE TİYATROSU: “Alikkonun oğlu Durmuş ve Gocamış Caher” adlı tiyatro oyunu Kuzey ve Güney Londra’da izleyicisiyle buluşuyor. Balıkçıoğlu Kabare Tiyatrosu’nun sunduğu oyun, 8 Kasım Çarşamba akşamı Kuzey Londra’da, Millfield tiyatrosunda ve 11 Kasım Cumartesi akşamı da Güney Londra’da, Sidcup’taki Blackfen Okulu’nda sahneye konulacak. Oyunun ayrıca Kanser Hastalarına Yardım Derneği sponsorluğunda, 20, 21 ve 22 Kasım’da Lefkoşa, Girne ve Mağusa’da sahneleneceği açıklandı. Balıkçıoğlu topluma oyuna şöyle davet etti: “Çok az zaman hem da bir çıngıcık pilet galdı. Onun için fazla nazlanmadan şindik alasınız piletlerinizi. Yok eğer katıla katıla gülmek ve da oturduğunuz yerde şıkır şıkır oynamak istemezsanız, işeyip da yatın. İşte o gadar.”

GÜLSİN ONAY’DAN 100’ÜNCÜ YIL LONDRA KONSERİ: Sectoral Events’in organizasyonu ile Gülsin Onay, Erdem Mısırlıoğlu ve Emre Engin ile birlikte isimleri henüz açıklanmayan 3 genç müzisyenin de yer alacağı “Cumhuriyetin 100’üncü Yılı” konseri 1 Aralık saat 19’da “Sussex Gardens London W2 3UD” adresindeki Paddington St James’s Church’da gerçekleşecek. sectoralevents.com’dan alınabilecek biletler 15, 30 ve 40 sterlin olarak belirlendiği açıklandı.

HOŞ SEDA’DAN ÇAĞRI: Klasik Türk Müziği Korosu Hoş Seda, yaptığı çağrıda yeni dönem için koraya çalışacak yeni üyeler aradığını belirtti. Yapılan açıklamada “Koromuzun çalışmaları her çarşamba saat 19-21 arasında şefimiz Levent Gürbüz eğitmenliğinde Dalston junction’da devam etmektedir. Çalışmalarımıza katılmayı dilerseniz detaylı bilgi için 07568441357’den bizlere ulaşabilirsiniz” denildi.

SOUTHBANK KIŞ FESTİVALİ: Londra Southbank Kış Festivalinde ücretsiz bir dizi etkinlik 28 Ekim 2023’ten 7 Ocak 2024’e kadar sürecek. Festival boyunca düzenlenecek pek çok etkinlik arasında Fındıkkıran (28 Ekim – 6 Ocak) ve Reuben Kaye gösterileri de yer alacak. The Butch is Back (8-30 Aralık) adlı Avustralyalı komedyen ile Purcell Room’da gerçekleştirilecek. Daha fazla bayram neşesi için, Four Weddings and a Funeral, Notting Hill ve doğal olarak Love Actually filmlerinin yönetmeni Richard Curtis’in küratörlüğünü yaptığı Christmas Actually’nin (7-11 Aralık) tadını çıkarabilirsiniz. Müzikal olarak, Handel’in Messiah’ı 4 Aralık’ta icra edilecek ve altı gün sonra Noel Şarkısı söylenecek. Ya da Noel arifesinde Five Go Jiving’e veya Yeni Yıl Günü Ceilidh’e katılabilirsiniz. Açık havada ise ücretsiz bir açık hava sergisi olan Winter Light sergisi yer alacak. Hayward Gallery Hiroshi Sugimoto’nun fotoğraflarını sunarken, Royal Festival Hall’da ücretsiz Koestler Arts: IN CASE OF EMERGENCY sergisi 2 Kasım’dan 17 Aralık’a kadar devam edecek.

KARANLIK GECE FİLMİ RİO’DA: Taste of Anatolia Film Festivali, Özcan Alper’in yönettiği Kara Gece filmini, İngiltere’de ilk kez sinema severlerle buluşturuyor.

Kara Gece, 5 Kasım saat 15.30-18 arasında “107 Kingsland High Street Hackney E8 2PB” adresindeki Rio Sineması’nda izlenebilecek. Kara Gece’nin yanı sıra The Cold ve The Banishment adlı kısa filmlerin İngiltere prömiyerleri yapılacağı açıklandı.

EGE’NİN İKİ YAKASI KONSERİ: Ud üstadı Baha Yetkin ve Kanun da Konstantinos Glynos, 18 Kasım 19.30’da “35 Blomfield Road, London, W9 2PF” adresindeki Puppet Theatre Barge’da Türk ve Yunan ezgilerinden oluşan bir konser verecekler. Konserin 11 ve 14 sterlin olan biletleri internetten satın alınabilecek. “Her zamankinden daha çok ihtiyacımız olan barış adına sanatın birleştirici ezgilerini kaçırmayın” diyoruz.

SEHER İLE ALİ OYUNU: Şamil Yılmaz’ın yazdığı Fatih Dönmez ve Eda Çatalçam’ın oynadığı Seher ile Ali tiyatro oyunu 23, 24, 25 Kasım saat 19.30’da “16 Northwold Road Stoke Newington N16 7HR” adresindeki Tower Tiyatrosu’nda sahnelenecek. Arabesk ruh halinin getirdiği iniş çıkışlarla kadın erkek ilişkilerine odaklanan oyun, pavyonda şarkıcılık yapan Seher ile fedailik yapan Ali’nin ilişkilerini ele alıyor. İki âşık çalıştıkları pavyondan kaçıp birlikte bir otel odasına sığınmış olsalar da geride bıraktıkları yaşanmışlıkları onları takip ediyor. Biletler 20 sterlin olup Sevda Bloom Events Organizasyon’dan 07515835181 sağlanabilecek.

LONDRA KİTAP ŞENLİĞİ 18-27 KASIM’DA

Londra’da toplumu yine toplum üyesi yazarlarla buluşturacak Londra Kitap Şenliği 6’ncı kez 18-27 Kasım’da “665 High Road Tottenham N17 8AD” adresindeki “Fieldseat / Kit@pEvi”nde gercekleşecek…

Londra Kitap Şenliği’ni organize eden İrfan Şahin, toplumda kitapseverlerle yazarları bir araya getirmek ve yeni yazarları tanıtmak amacıyla şenliği düzenlediğini belirterek, “Şenliği 2004’te üç yıl üst üste düzenlemiştik. 2018’de tekrar başladık. Umarım sürekli kılar ve gelenekselleştiririz” dedi.

Şahin toplumun kitaplara ilgisinin az olmasına karşın, yine de kitap dostu bir kesimin olduğunu belirterek, “Kitap kulüplerinde, okuma toplantılarında bir araya gelen toplum üyelerimizin varlığı da önemli. Toplum nüfusuna oranla kitap satışlarımız az. Bazı arkadaşlar Türkiye’ye gittiklerinde daha hesaplı olduğu için kitap aldıklarını söylüyorlar. Domates de öyle. Bu mantığı anlamakta zorlanıyorum. Evlerdeki kitaplık tv boyutundan daha küçük” dedi.

Şahin, kadınların daha çok kitap dostu olduğunu toplumdaki gençlerin ise Türkçe kitaplara ilgisinin yok denecek kadar az olduğunu söyledi.

Şahin, bu yıl ki şenlik programı ile ilgili şunları söyledi:

“Festivalde imza günlerinin yanı sıra söyleşi, müzik dinletisi ve film gösterimi de yer alacak. 17 Kasım’da Uluslararası Pen Başkanı Burhan Sönmez’in katılacağı söyleşi ve imza günü olacak. Sönmez Cambridge’de yaşıyor. Gezi ile ilgili romanı yayınlanan Deniz Goran, BirGün köşe yazarı Semiha Durak da o gün kitaplarını imzalayacak. Londra’da Bizim’Kiler’in yazarı gazeteci Faruk Eskioğlu da yer alacak. 18’inde roman yazarı Mahir Ünsal ile Londra merkezli Press Dionysus yayınları tarafından yayınlanan Türkçe kitaplar ve yazarları yer alacak. 19 Kasım akşamı Dursun Kuran’ın yönettiği “Bir Nazım Masalı” oyunu gösterilecek. 24-25 Kasıl günlerinde Press Dionysus yazarları ve kitapları ses getiren Aybüke Yılmaz okurla buluşacak. Sürpriz etkinlikler de planlıyoruz…”